Reklam artık uyum fonksiyonunun işi

19 Aralık 2025’te yayımlanan Katılım Esaslarına Uyum Tebliği ile tanıtım ve reklamların katılım esaslarına uygunluğu, uyum fonksiyonunun denetlediği konular arasına girdi. Katılım finans şirketleri için geçiş süresi 19 Aralık 2026’da doluyor. Az konuşulan ikinci hüküm ise şu: o tarihten sonra pazarlamayı yapan kişinin de belgeli olması gerekiyor.

Ne değişti

Tebliğ, 19 Aralık 2025 tarihli ve 33112 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. 24 Aralık 2025 tarihli ve 33117 sayılı Resmî Gazete’de bir değişiklik yapıldı; bu değişiklik teknik nitelikte — geçici 1 inci maddenin beşinci fıkrasındaki “11 inci” ibaresi “12 nci” olarak değiştirildi.

Reklam açısından belirleyici hüküm 10 uncu maddenin ikinci fıkrası: uyum faaliyetleri, tanıtım ve reklamların katılım esaslarına uygunluğunu da kapsıyor. Bu, reklamın artık yalnızca pazarlamanın ve hukukun değil, uyum fonksiyonunun da konusu olduğu anlamına geliyor. Uygulamaya ilişkin ayrıntılı kuralları Kurul belirliyor (13 üncü madde).

Buradaki asıl değişim bir yasak değil, bir kapsam değişimi. Katılım finans kurumlarında şer’i uzmanlık geleneksel olarak ürün için satın alınır: sözleşme yapısı, akit metinleri, komite kararları. İletişim bu kapsamın dışında kalır — ne sözleşmede, ne organizasyon şemasında. Tebliğ tam olarak bu sınırı kaydırıyor.

Kimi kapsıyor

Kapsam, tebliğin 1 inci maddesi ve 3 üncü maddedeki tanımlarla belirleniyor ve şunları içeriyor:

• katılım bankaları ile katılım kalkınma ve yatırım bankaları,
• katılım finans şirketleri,
• tasarruf finansman şirketleri,
• katılım esasıyla faaliyet gösteren finansal kiralama, faktoring, finansman ve varlık yönetim şirketleri.

Bu ayrım pratikte önemli. Bir şirket katılım esasıyla çalışıyor diye banka olmuyor: TKBB’nin İlan ve Reklam İlke ve Koşulları (29.07.2015 tarih ve 205 sayılı karar) yalnızca birlik üyesi bankaları bağlar. Tasarruf finansman şirketi ise Finansal Kurumlar Birliği üyesidir; onun reklamı TKBB kurallarıyla değil, 6502 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikle ölçülür. Adında “katılım” geçmesi de tek başına bir şey söylemez.

Takvim

Geçici 1(6) uyarınca Kurul bu süreleri iki katına kadar uzatabiliyor. Yani 19.12.2026 kesin bir duvar değil, planlama için bir tarih — ama uzatma kendiliğinden gelmiyor, Kurul kararına bağlı.

Az konuşulan hüküm: 12 nci maddenin üçüncü fıkrası

Tebliğ üzerine yazılanların neredeyse tamamı komiteleri, iç denetimi ve raporlamayı anlatıyor. Reklamla doğrudan ilgili ikinci hüküm gözden kaçıyor: müşterilere doğrudan ürün tanıtan, satan veya pazarlamasını yapan personelin katılım finans konusunda Kurul tarafından uygun görülen bir sertifikaya sahip olması ya da bu alanda lisans veya lisansüstü öğrenim görmüş olması gerekiyor.

İki hüküm birlikte okunduğunda tablo şu: reklamın kendisi uyum kontrolünden geçecek, o reklamı yapan kişinin de belgesi olacak. Ajans tarafında çalışan bir kreatif ekip için bu, brief’in kimden geldiği sorusunu doğrudan etkiliyor.

İki kriter, biri kurumun içinde

10(2) uyumu iki ölçüte bağlıyor: katılım esasları ve kurumun kendi Danışma Komitesi kararları. Birinci ölçüt dışarıdan denetlenebilir — mevzuat ve yerleşik ilkeler herkese açık. İkincisi ise yalnızca kurumun kendi komite kararlarıyla karşılaştırılarak denetlenebilir.

Bunun pratik sonucu şu: hiçbir dış araç — bizimki dahil — “bu kreatif komitenizin kararlarına uygundur” diyemez. Diyebileceği şey, kreatifin komite kontürüne girmesi gerektiğini ve hangi noktada girmesi gerektiğini göstermektir. Amanetiq bu ayrımı raporda açıkça yazar: dış kural ihlali ayrı, “sizin komitenizle karşılaştırılmalı” ayrı işaretlenir.

Yaptırım sorusu — dürüst cevap

10(2)’ye uyulmamasının yaptırımı tebliğde ayrıca düzenlenmiş değil. Bu yüzden 19.12.2026’yı bir tarih olarak anlatıyoruz, bir fiyat olarak değil. “Tebliğe uymazsanız şu kadar lira ceza” cümlesi doğru değildir.

Ceza rejimi ayrı bir yerden geliyor: yanıltıcı reklam 6502 sayılı Kanun ve Reklam Kurulu kapsamında değerlendirilir ve idari para cezaları oradadır. Yani iki ayrı mekanizma var — biri uyum, diğeri tüketici hukuku — ve bunları birbirine karıştırmak, hazırlık yapan ekibi yanlış yere koşturur.

19.12.2026’ya kadar pratik kontrol listesi

1. Kurum tipinizi yazılı olarak sabitleyin. Katılım bankası mı, katılım finans şirketi mi, tasarruf finansman şirketi mi? Uygulanacak kural seti buradan çıkıyor; TKBB kurallarının uygulanıp uygulanmadığı da.
2. Kreatifin komite kontürüne girdiği anı tanımlayın. Onay kimde, hangi aşamada, ne kadar sürede. Yayın gününden iki gün önce yapılan bir kontrol, kontrol değil geciktirmedir.
3. Ürün sayfasındaki açıklamaların kaçının reklama ulaştığını sayın. Pratikte en sık görülen kopukluk burada: açıklama sitede var, kreatifte yok.
4. Rakam içeren her kreatifi ayrı ele alın. Taksit ve toplam varsa vade de görünmeli; tabloda neyin dışarıda kaldığı yazılmalı.
5. Karşılaştırma ve üstünlük iddialarının dayanağını hazırlayın. “Sektörde bir ilk”, “krediden iyisi” gibi ifadelerde ispat yükü reklam verendedir.
6. Pazarlama ve satış personelinin belge durumunu bugün çıkarın. 12(3) için de aynı tarih geçerli; sertifikasyon planlaması eğitim takvimi ister.
7. Ajans sözleşmesine uyum maddesi ekleyin. Şu an çoğu sözleşmede kreatif onay zinciri yazmıyor; tebliğden sonra bu boşluk kurumun üzerinde kalıyor.

Emin olmadığımız noktalar

Kaynaklar

Bir kreatifin bu çerçevede nasıl değerlendirildiğini satır satır görmek isterseniz, örnek raporda iki kreatifi bulgu bulgu açtık — her bulgunun altında dayandığı kural yazıyor.